Doradztwo bieżące
Autorzy tekstu: Karolina Wartacz
Przypominamy: podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków (potocznie zwany exit tax) to obciążenie obejmujące obecnie zarówno osoby prawne, jak i fizyczne. Obowiązek zapłaty exit tax jest wywoływany przez przeniesienie składników majątku poza Polskę lub zmianę rezydencji podatkowej, jeżeli w efekcie Polska utraci prawo do opodatkowania dochodu ze zbycia majątku. Exit tax nie obejmuje każdej zmiany tego rodzaju - w przypadku osób fizycznych podatek ten ma zastosowanie, jeżeli wartość przenoszonego majątku wynosi co najmniej 4 mln zł. W obecnym kształcie reżim dotyczy zarówno majątku związanego z działalnością gospodarczą, jak i określnych składników majątku osobistego (np. udziałów, akcji).
29 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skierował do TSUE pytania prejudycjalne dotyczące zgodności polskiego exit tax z prawem Unii Europejskiej. Na szali leżą dwie kluczowe kwestie: moment powstania obowiązku podatkowego oraz zakres podmiotowy exit tax. Sąd zauważył, że choć polska konstrukcja jest inspirowana dyrektywą ATAD (będącą źródłem tych regulacji), to ATAD dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych, a nie fizycznych, więc wątpliwości do co zgodności krajowych regulacji z prawem UE są uzasadnione.
Orzecznictwo krajowe w zakresie exit tax nie było dotychczas jednolite - WSA w Poznaniu (wyrok z 12 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Po 178/23) uznał, że ATAD nie zakazuje objęcia exit taxem osób fizycznych, ale przypomniał o obowiązku respektowania swobód traktatowych (m.in. swobody przepływu osób). To szczególnie istotne w świetle wyroku TSUE z 26 lutego 2019 r. (sygn. akt C-581/17), w którym Trybunał stwierdził, że natychmiastowe opodatkowanie niezrealizowanych zysków przy zmianie zamieszkania ogranicza swobodę przepływu osób. Ten kierunek może przełożyć się na przyszłe zmiany polskich przepisów - zwłaszcza co do terminu poboru podatku.
Co z terminem zapłaty?
Dziś, co do zasady, obowiązek podatkowy powstaje przy przeniesieniu składników majątku poza Polskę lub zmianie rezydencji podatkowej - na skutek których Polska traci prawo do opodatkowania określonych dochodów. Podatek należałoby wpłacić do 7. dnia następnego miesiąca, jednak zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 września 2025 r. termin zapłaty został ponownie odroczony - tym razem do 31 grudnia 2027 r. O tym, jak ostatecznie będą wyglądały przepisy, zdecyduje TSUE, z tym, że na jego stanowisko prawdopodobnie poczekamy jeszcze 2-3 lata.
Powrót do Polski a zwrot exit tax
W przypadku powrotu do Polski, ustawa o PIT przewiduje następujący mechanizm: jeżeli podatnik w ciągu 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło pierwotne przeniesienie składnika majątku lub zmiana rezydencji podatkowej, ponownie przeniesie ten składnik do Polski albo na stałe zamieszka w Polsce, może wystąpić o zwrot zapłaconego exit tax. Zwrot nie dotyczy podatku przypadającego na składniki majątku, które pozostają związane z zagranicznym zakładem podatnika.
W praktyce, przy założeniu braku zmian ustawowych, możliwy jest następujący scenariusz: powstanie obowiązku podatkowego oraz zapłata podatku (do końca 2027 r.), a następnie możliwość ubiegania się o zwrot w razie powrotu do Polski w 5-letnim oknie.
W sytuacji, w której podatnik zobowiązany do zapłaty exit tax wróciłby na stałe do Polski przed końcem 2027 r. (a zatem przed upływem maksymalnego terminu wpłaty) wydaje się, że obowiązek zapłaty nie powstanie - natomiast zwracamy uwagę, że ustawodawca nie przewidział w tym zakresie szczególnych regulacji.
Exit tax a fundacja rodzinna
Wątkiem budzącym szczególne zainteresowanie jest wpływ fundacji rodzinnej na opodatkowanie exit tax. Exit tax obejmuje sytuacje, gdy Polska traci prawo do opodatkowania dochodu ze zbycia majątku konkretnego podatnika po jego wyprowadzce. Tymczasem w reżimie fundacji rodzinnych podatnikiem jest sama fundacja, a nie fundator. Niezależnie więc od rezydencji fundatora, świadczenia wypłacane na jego rzecz podlegają 15% CIT po stronie fundacji.
Skoro prawo Polski do opodatkowania w tym modelu się utrzymuje, to na skutek wcześniejszego wniesienia majątku do fundacji rodzinnej, po stronie fundatora nie powinien powstać obowiązek w exit tax.
Tę logikę potwierdza interpretacja indywidualna z 22 maja 2025 r. (0114-KDIP3-1.4011.281.2025.4.EC).
Co może się zmienić?
W świetle wyroku TSUE z 2019 r. i pytań WSA w Warszawie realny jest zwrot w kierunku opodatkowania dopiero przy faktycznej realizacji zysków (np. przy sprzedaży aktywów), a nie „z góry” w chwili przeniesienia składnika lub zmiany rezydencji. Czy dojdzie do uchylenia polskich przepisów w całości? Tego dziś rozstrzygnąć się nie da - kluczowe będą odpowiedzi TSUE. Już teraz jednak warto:
Chcesz ocenić swoje ryzyko lub zaplanować optymalny scenariusz? Skontaktuj się z nami - przeprowadzimy Cię przez kalkulacje, strukturę majątku i ścieżki decyzyjne krok po kroku.